Spanje heeft voor het eerst ooit code rood afgekondigd wegens hitte in de maand september, nadat de temperatuur in het zuiden van het land opliep tot boven de 45°C1. Code rood is het hoogste niveau in het Spaanse hitteplan, beheerd door de Spaanse nationale meteorologische dienst (AEMET).
De thermometer wees donderdag 45,7°C aan in El Granado, een dorp in de provincie Huelva in het zuidwesten van Spanje1. Daarmee werd het nationale Spaanse hitterecord voor september geëvenaard, een record dat sinds 2016 op naam stond van Montoro9.
Waar code rood van kracht was
AEMET zette het weeralarm op rood voor het gebied Morena y Condado in de provincie Jaén, waar temperaturen tot 44°C werden verwacht3,5. Ook voor de provincie Sevilla ging het waarschuwingsniveau naar rood, het hoogst mogelijke niveau, nadat daar 45,1°C werd gemeten.
Functionarissen noemden het alarm ongekend voor de regio Andalusië op dit moment van het jaar. De Spaanse publieke omroep meldde dat AEMET kortstondig code rood afkondigde voor kleine delen van Andalusië, voor het eerst in september sinds het waarschuwingssysteem in 2007 werd ingevoerd10.
Oorzaak van de extreme hitte
Een hittekoepel boven Spanje en de Balearen zorgde voor de piek in temperaturen2. Een hittekoepel ontstaat wanneer een hogedrukgebied lange tijd blijft hangen en de lucht eronder gevangen houdt, waardoor die lucht daalt en opwarmt, ongeveer zoals een deksel de warmte vasthoudt2.
Donderdag en vrijdag vormden het hoogtepunt van deze hittegolf, met maxima van 42 tot 43°C in het zuiden van het vasteland en meer dan 40°C elders in het land2. Dit patroon zorgde voor temperaturen die passen bij het hoogseizoen van de zomer, niet bij begin september2.
In elf Spaanse regio's gold een hitteplan, waarbij Andalusië, Castilië-La Mancha en Extremadura code oranje bereikten, één niveau onder code rood4.
Voor het gebied Morena y Condado en de Guadalquivir-vallei in de provincie Jaén, en ook voor het platteland rond Córdoba en Sevilla, werden maxima tot 42°C voorspeld, met code oranje van kracht4.
Een record met gevolgen op langere termijn
Spanje noteerde donderdag 3 september zijn op-één-na-hoogste (gedeelde) septembertemperatuur ooit, met 45,7°C gemeten in een plaats in het zuidwesten11. AEMET maakte deze mijlpaal een dag later bekend11.
De extreme hitte ging gepaard met een opvallende vooruitblik op het seizoen. AEMET voorspelde dat september in Spanje duidelijk warmer dan normaal zou uitvallen7.
Als een weerinstituut een hele maand vooraf bestempelt als duidelijk bovengemiddeld, is dat een sterk signaal en geen standaard voorbehoud in een weerbericht7. In combinatie met een temperatuur van 45,7°C die het record evenaart en een code rood die in september nog nooit eerder was afgekondigd, wijst dit op een hittepatroon dat eerder begint en langer aanhoudt dan gebruikelijk voor de regio1,7,10.
Wie zich in de getroffen provincies bevindt, doet er goed aan de officiële adviezen van AEMET te volgen zolang code rood of oranje van kracht is, waaronder het beperken van activiteiten buiten tijdens de warmste uren van de middag. Bekijk het weerbericht voor jouw stad om de actuele omstandigheden en waarschuwingen in de buurt te checken.